Historia ustroju Polski

Posłowie walą na sejm – zjeżdżają się na sejm, stąd –walny. Zasada ustanawiana wspólnej polityki prowincjonalnej – na sejmikach generalnych, określano politykę danej prowincji, np. Prus. Spotykali się z posłami innych prowincji. Z czasem generały prowincji zanikły. Posłowie tworzyli na tych sejmikach koła (sesje) narodów, co świadczyło o daleko posuniętym partykularyzmie. Nie wykształciła się zasada powszechnej reprezentacji, dopiero w konstytucji 3 maja została wyrażona (izba poselska jest reprezentacją całego społeczeństwa). Sejm obradował w różnych miejscach, w Grodnie, Radomiu, Lwowie, z czasem ustalono stale miejsca obrad. Ukonstytuowanie się sejmu, kiedy zjechał się także senat. Do senatu wchodzili arcybiskupowi (gnieźnieński i… ), wielki książę pruski, jako wasal Rzeczypospolitej, świeccy: godność senatorska związana była z piastowaniem wyższych urzędów państwowych – wojewodowie, kasztelanie.

Prezydent RP ponosi odpowiedzialność konstytucyjną za delikt oraz karną na zasadzie uprzywilejowania wyłącznie przed Trybunałem Stanu (w przypadku odpowiedzialności karnej dotyczy ona odpowW najważniejszych sprawach (politycznych) podejmowano decyzje większością głosów, gdyż było niemożliwe uzyskanie rezultatu przy zachowaniu jednomyślności. Kandydaci sami się zgłaszają, zgłaszają ich sąsiedzi. Wybiera się większością głosów, zazwyczaj sześciu. Kiedy już byli wybrani przechodzono do układania instrukcji, ucierają się stanowiska, szlachta obraduje nad porządkiem obrad sejmu, ustala jak reprezentant ma głosować na sejmie. Instrukcja plena potentat – nie ustanawiano ścisłej instrukcji, mógł dany poseł głosować jak uważa, było to wyrazem zaufania do szlachty w danej ziemi. Instrukcja limitata potentat – poseł ma głosować zgodnie z instrukcjami szczegółowo ustalonymi. Po ułożeniu instrukcji, przyjęciu ich, zaprzysiężeniu przez posłów przyznawano strawne (dietę poselską), decydowano o jej wysokości. Najchętniej wybierani byli ci, którzy przed sejmikiem mówili, że strawnego nie potrzebują.iedzialności za wszystkie przestępstwa. Należy jednak wskazać że wyżej opisana odpowiedzialność prawna prezydenta jest w istocie „odpowiedzialnością od wielkiego dzwonu” – oznacza kryzys w państwie i ma wymiar bardziej potencjalny niż rzeczywisty (por. etapy pociągania do odpowiedzialności konstytucyjnej członków rządu, posłów i senatorów). Procedura do pociągania odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce nie może być nazywana procedurą impeachmentu. Odpowiedzialność prezydenta w rzeczpospolitej ma to do siebie, że ma ona różne wymiary swojego funkcjonowania na płaszczyźnie polskiego prawa cywilnego i karnego. Niemiej jednak właśnie ta odpowiedzialność warunkuje powagę i majestat urzędu prezydenta na tle innych

Prezydent RP ponosi odpowiedzialność konstytucyjną za delikt oraz karną na zasadzie uprzywilejowania wyłącznie przed Trybunałem Stanu (w przypadku odpowiedzialności karnej dotyczy ona odpowiedzialności za wszystkie przestępstwa. Należy jednak wskazać że wyżej opisana odpowiedzialność prawna prezydenta jest w istocie „odpowiedzialnością od wielkiego dzwonu” – oznacza kryzys w państwie i ma wymiar bardziej potencjalny niż rzeczywisty (por. etapy pociągania do odpowiedzialności konstytucyjnej członków rządu, posłów i senatorów). Procedura do pociągania odpowiedzialności konstytucyjnej w Polsce nie może być nazywana procedurą impeachmentu. Odpowiedzialność prezydenta w rzeczpospolitej ma to do siebie, że ma ona różne wymiary swojego funkcjonowania na płaszczyźnie polskiego prawa cywilnego i karnego. Niemiej jednak właśnie ta odpowiedzialność warunkuje powagę i majestat urzędu prezydenta na tle innych

Odpowiedzialność polityczną prezydenta możemy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach. Jako tzw. odpowiedzialność wyborczą przed suwerenem, ponoszoną w sytuacji ubiegania się o wybór na następną kadencje. Oraz jako tzw. odpowiedzialność przed ciałami pośredniczącymi….. suwerenem zdeterminowaną autorytetem osoby prezydenta; znajduje ona wyraz w skuteczności lub braku skuteczności politycznych oraz prawnych inicjatyw prezydenta. Odpowiedzialność prawna ma charakter odpowiedzialności karnej i konstytucyjnej. Odpowiedzialność cywilną odnosimy wyłącznie do osoby i nie wiążemy z wykonywaniem funkcji. Odpowiedzialność konstytucyjna jest to odpowiedzialność za naruszenie konstytucji i ustaw nawet z winy nieumyślnej, w związku z zajmowanym stanowiskiem, przy czym działanie albo zaniechanie nie jest przestępstwem w rozumieniu prawa karnego – jest to tzw. delikt konstytucyjny

Kontrasygnata jest to drugi podpis członka rządu, prezesa rady ministrów na aktach urzędowych prezydenta, czyli aktach wydawanych na podstawie norm kompetencyjnych ujętych w Konstytucji lub ustawach. W doktrynie istniej różnica poglądów, co do postaci (nazw) aktów urzędowych prezydenta. W myśl pierwszego poglądu nazwy (postaci) aktów prezydenta wymienione są w art. 142 oraz 234. Są to zatem rozporządzenia, zarządzenia, postanowienia i rozporządzenia z mocą ustawy (wyjątkowo). Wskazuje się jednak również na możliwość stosowania innych form nazw aktów urzędowych, np. wniosek, opinia, akt ratyfikacji. Tego typu argumentacja znajduje uzasadnieniu w pewnym rozproszeniu nazw w całej konstytucji (np. postanowienie o skierowaniu wniosku do TK – wniosek do TK). Kontrasygnata jest zasadą co oznacza, że jedynie akty urzędowe enumeratywnie ujęte w konstytucji, kwalifikujemy jako prerogatywy osobiste niewymagające kontrasygnaty.

W trzecim dziesiątku lat XVI wieku zaczyna się w Polsce szerzyć reformacji w postaci luteranizmu i kalwinizmu. Różne stany i warstwy chcą ją wykorzystać do własnych celów. W dobie pojawienia się religijnych nowinek władze państwowe występują przeciwko nim. W latach 20- tych XVI wieku edykty i mandaty królewskie zakazywały wyznawania luteranizmu i kalwinizmu. Sama jurysdykcja duchowna była przedmiotem zaciętych ataków szlachty. W 1557 król zastrzegł te sprawy dla siebie w praktyce nie zajmował się nimi. Zapanowała tolerancja religijna. Sytuacja prawna różnowierców zwanych także dysydentami długo nie była prawnie unormowana. Wysuniecie przez przychylna reformacji szlachtę hasła wolności wyznania stanowiło rozszerzenie zasady wolności politycznej na sferę religii. Hasło to trafiło na przyjazne warunku bo Polska i Litwa były już wcześniej państwami wielonarodowymi. W czasie bezkrólewia 1572-1573 na sejmie konwokacyjnym podpisano akt konfederacji warszawskiej

Sąd asesorski w XVI usamodzielnia się i nazywa się asesorią. Przedwodniczy mu kanclerz lub podkanclerzy. Powołanie Trybunału Koronnego sprecyzowała kompetencje tego sądu. kompetencje ; dobra i dochody królewskie oraz sprawy miast rządzących się prawem magdeburskim i chełmińskim z władzami państwowymi, szlachta ,instytucjami ko…cielnymi oraz mieszczan z miastem miedzy sobą. Asesoria góruje kultura prawnicza nad innymi sądami. Uchodziła ona za jedyna sąd niesprzedajny. Ponieważ był to sąd zadworny czyli król był nieobecny utarła się możliwość odwołania się od asesorii do sądu w którym zasiadał sam monarcha. Sąd taki zwał się sądem relacyjnym . Był on także właściwy jako sąd apelacyjny korony. Orzekał w sprawach spornych o cerkwie, odwołania od wyroków biskupów prawosławnych. Z czasem zakazano apelacji os asesorii do sądu relacyjnego

Król wyrażał swoje stanowisko w kwestii konstytucji, było to stanowisko królewskie, a zarazem stanowiskiem całego senatu. Jeżeli wszystkie stany sejmujące były zgodne co do konstytucji, król sankcjonował konstytucję, podpisać, tekst redagowano w kancelarii królewskiej, w trakcie moderacji konstytucji zdarzało się, że król jeszcze dodawał pewne kwestie. Konstytucja stawała się prawem powszechnie obowiązującym, drukowano tekst w kancelarii. Sejmik relacyjny (posejmowy) – po przybyciu posłów się odbywał, przeprowadzano przyjmowanie relacji z sejmu walnego, poseł miał zdać relację jak głosował, czy zgodnie czy niezgodnie z instrukcją, poseł nie ponosił odpowiedzialności, jeżeli głosował wbrew instrukcji, jednak jeśli nie przekonał sejmiku, że dla dobra . Z powrotem posła kończy się proces stanowienia prawa. Królewszczyzny – król sam regulował stosunki.

Ukonstytuowanie się sejmu rozpoczynało obrady, izba poselska z zasady odrębnie obradowała od senatu, senatorowie z królem mieli mandaty stały, dlatego nie było potrzeby ukonstytuowania się przed obradami, proces ukonstytuowania związany był z rugami poselskimi, konieczny było do przeprowadzenia ich wybór marszałka. Marszałek przeprowadza rugi poselskie, a więc bada ważność mandatu, posłowie, którzy nie wykażą się mandatem będą rugowani – usuwani. Na podstawie instrukcji sejmiku udowadniał poseł uzyskanie mandatu. Po przeprowadzeniu rugów rozpoczyna się praca w izbie poselskiej, dyskutuje się nad projektami, dla ułatwienia prac sejmowych, izba poselska często dzieli się na komisje sejmowe (deputacje) zajmują się one określonymi sprawami – podatkowymi, gospodarczymi, sprawami wolności, czyli materią ustawową

Sejm miał zbierać się co dwa lata wg artykułów henrykowskich, wcześniej nie było terminów ustalonych, sejm zbierał się co roku, po śmierci ostatniego z Jagiellonów przyjęto zasadę, że sejm zwyczajny zbiera się co 2 lata, do króla należało zwoływanie tego sejmu, poprzez swoich legatów. Wyruszali oni do poszczególnych ziem, przedstawiali legację, jako stawienie się na sejm wlany, legacja zawierała wezwanie do stawienia się na sejm wlany oraz stanowiła inicjatywę ustawodawczą. Nikt poza królem nie inicjował procesu legislacyjnego. Legacja to akt formalny, który inicjuje proces wyborczy i jednocześnie proces legislacyjny. Instytucja samorządności szlacheckiej jest rozbudowana, wiele spraw ustawodawstwa, wojskowych, podatkowych załatwia się na sejmików. Najczęściej zbierano się w kościele (na sejmiku).celem obrad było wybranie posła, posłów na sejmikach wybierano wbrew obowiązującej zasady jednomyślności, posłów wybierano większością głosów